İsrail’in yemek kültürü, Ortadoğu ve Avrupa’nın bir karışımı gibidir. Halen gelişmekte olan bir mutfağa sahip olmasına rağmen, geçmişten günümüze kadar gelmiş geleneksel ve yöresel yiyecekler barındırmaktadır. Kuzey Afrika ve Asya’nın da işin içine girmesi ile çok yönlü bir yemek zevkine sahip hale gelmiştir. Ülke geniş olmamasından ötürü, neredeyse her şehir ve kasabada aynı tür yiyecek ve içecekleri bulabilmek mümkündür. Tarihte Osmanlı ve Araplar’ın da yönetimi altına girmiş olmasından ötürü, bir nevi benzer mutfaklara sahibiz. Döner, kavurma, şakşuka, humus ve daha nice ortak lezzetlere sahip olduğumuz İsrail’de, geziniz sırasında mutlaka denemeniz gereken farklı türdeki yiyeceklerin de olduğunu unutmamalısınız. Damak tadımızın neredeyse aynısına sahip Yahudi ve Arap halkı, göreneklerini günümüze kadar taşımıştır ve halen bu etkilerin altındaki bir kültürle yaşamaktadırlar. Başkent Kudüs başta olmak üzere, büyük şehirlerde ve orta halli kasabalarda yöresel ve geleneksel lezzetler sunan pek çok restorant, kafe ve lokanta bulabilmek mümkündür. Ünlü markaların yer aldığı bazı bölgelerin yanı sıra, sokak aralarında ve pazar yerlerine yakın yerlerde bir araya gelmiş olan dükkanlar da, uğrayabileceğiniz seçenekler arasındadır. Fiyatlar, TL’nin ülke para birimi karşısında düşük bir değere sahip olmasından dolayı biraz pahalı gelebilir. Gelin, İsrail halkı ve ülkeye uğrayan turistler en çok neyi yemeyi seviyor, hep birlikte göz atalım.

Ülkemizde şakşuka denilince akla patlıcan, domates ve biberin kavrulduktan sonra üzerine sos dökülmesi ile yapılan bir yemek gelir. Ancak İsrail’de şakşuka, bizim kültürümüzün ayrılmaz bir parçası ve kahvaltı, öğle yemeği veya akşam yemeği diye ayırt etmeden yediğimiz menemenin bir türevi olarak hazırlanıyor. Domatesin baskın olarak kullanıldığı yemeğin üzerine bir de yumurta kırılıyor. İsrail’de şakşuka, daha çok kahvaltılarda tercih edilen bir yemek türü olarak servis ediliyor. Ayrıca soğan, bol sarımsak ve tatlı kırmızı biberin de yer aldığı yemek, özel günlerin ve ülkeyi ziyaret edenlerin afiyetle yediği bir yemek türüdür. Tel Aviv’deki Yafa kentinde bulunan Dr. Shakshooka, lezzetli bir şakşuka yemeniz için önerebileceğimiz mekanlar arasındadır.

Bizim kebabımız ne ise, İsrail için falafel de öyle. Yerel halkın, günübirlik uğrayanların veya ülkeyi ziyaret edenlerin yemeden geçmediği bir yiyecek türü olan falafel, aslen bir Mısır yemeğidir. Ancak zamanla değişen kültürler ve etkileşimler sonucunda bir İsrail yemeği haline gelmiştir. Günümüzde, ülkede en çok tüketilen yemekler arasında başı çeken falafel, bakla ezmesinin veya nohut köftesinin ezildikten sonra envai çeşit baharat ile karıştırılması sonucunda yağa atılıp kızartılan bir yemek türüdür. Şnitzel ile benzerlik göstermesine rağmen, içerik ve tad olarak oldukça farklı bir yapıya sahiptir. Küçük toplar halinde kızartılan falafeller, daha sonrasında taze doğranmış salatalık turşusu, humus, tahin sosu ve salatalık malzemeler ile servis edilir ve yanında pide tarzı bir ekmek ile tüketilmesi uygundur. Damak tadımıza oldukça uygun olan bu yemeği mutlaka denemenizi öneririz. Neredeyse tüm yerleşim yerlerinde bulabileceğiniz gibi, porsiyon başına ortalama 10-15 şekel (2018 Ekim, 1 şekel – 1,63 TL) gibi bir fiyata da yiyebilirsiniz. Büyük şehirlerde, hemen hemen her cadde ve sokak arasında falafel satan dükkanlara rastlayabilirsiniz. İsrail’e göre oldukça ucuz ve doyurucu bir yemektir ve ülkeyi ziyaret eden her turist mutlaka denemelidir.

Shwarma, kültürümüzdeki döner kebabına benzer bir şekilde pişirilen ve sıklıkla falafel ile aynı mekanda satışa sunulan bir yiyecek türüdür. İsrail’de ve Arap dünyasında oldukça popüler bir yemektir ve dürüm şeklinde sarılarak servis edilir. Hindi, tavuk veya kuzu etinden yapılan shwarma, dilimler halinde kesildikten sonra, ister servis isterseniz de dürüm şeklinde önünüze sunulabilir. Yanında ise hemen hemen her ana yemeğin yanında getirilen mezelerden humus, turşu, patates kızartması, yemiş, salata veya tahin sosu ile servis edilmektedir. Ortalama bir şehirde 20 şekele dahi bulabileceğiniz shwarmayı Kudüs, Tel Aviv ve Akka gibi büyük yerleşim yerlerinde 30-35 şekel civarında bir ücret ödeyerek tadabilirsiniz. Bize sorarsanız shwarma, ekmeğinin de vermiş olduğu büyüklük hissi ile falafel ve humustan daha doyurucu bir lezzettir.

Orjinal olarak bir Lübnan yemeği olan ve ülkemiz dahil pek çok Ortadoğu milletinin vazgeçilmez yiyecekleri arasında yer alan humus, İsrail halkının da çokça tercih ettiği bir türdür. Ezilmiş nohuttan yapılan ve bir meze mahiyetinde olan humusun içerisinde tahin sosu, limon, zeytinyağı, tuz ve sarımsak yer almaktadır. Hatay ve Gaziantep gibi illerimizin mutfağında da oldukça popüler olan humus, İsrail’de sert haşlanmış yumurta ve ‘ful’ adı verilen bakla gibi ürünlerle bir araya getirildiğinde, ana yemek olarak da servis edilebilmektedir. Ülkede hizmet veren pek çok kafenin, restoranın ve lokantanın menüsünde yer alan yemek, ülkeye vardığınızda mutlaka denemeniz gereken bir yiyecek türüdür. Yüksek besin değerleri sayesinde oldukça sağlıklı bir tür olmasının yanında, doyurucu olması bakımından, İsrail halkı tarafından pide gibi bir ekmekle beraber tüketebileceğiniz bir lezzettir.

Ülkede ekmek türü denilince akla ilk gelen, sacda yapılan pidelerdir. Kültürümüzdeki pideyle çok benzer diyemeyiz, zira susam veya herhangi ek bir ürün koyulmadan, direkt olarak pişirilir ve ülkemizin İç Anadolu bölgesinde ‘ekşili’ diye tabir edilen ekmeğin biraz daha kalın olanına benzerlik gösterir. Ana yemeklerin yanında veya sabah kahvaltısında sıcak olarak tüketebileceğiniz bir lezzet olarak İsrail pidesi, denemenizi önerdiğimiz ilginç bir tada sahiptir.

Domates, limon suyu, salatalık ve bol zeytinyağından oluşan bir yiyecek olan İsrail salatası, çoğu kültürün sahip olduğu salatalar ile benzerlik gösterse de, ülkenin verimli topraklarından elde edilen ürünlerin kalitesinden midir bilinmez, oldukça farklı bir lezzete sahiptir. Genel olarak falafelin yanında tüketilmesini önerdiğimiz salata, doyurucu ve bir o kadar da sağlıklı bir yiyecektir. Ara servislerde, kaşık salata niyetine de tüketebilirsiniz. Çoğu restorantta içeriğindeki malzemelerin boyutuna misafirler karar vermektedir. Siz de bu şansınızı mutlaka kullanmalısınız.

Dürüm yapılarak sunulan bir diğer önemli İsrail lezzeti ise, ülkeye Orta Avrupa’dan gelmiş olan ve ince bir pidenin içerisine koyulan turşu ve soğan gibi ek ürünler ile servis edilen şnitzeldir. İsteğe göre kavurulmamış susam da eklenebilir ve bir çok turist için ortak lezzet olarak görüldüğünden, Kudüs veya Tel Aviv gibi metropollerde gezerken, civarda dolaşan gezginlerin elinde görebileceğiniz bir yemek türüdür.

Bir zamanlar Yemen’de yaşayan ve 1949 yılının Haziran ve 1950 yılının Eylül aylarında düzenlenen Sihirli Halı Operasyonu ile İsrail’e getirilen Yahudilerden kalma bir sos türü olan S’hug, acı yeşil biberlerin incecik doğranması ve çeşitli baharatlar eklenerek harmanlanması ile elde edilen bir türdür. Hemen hemen tüm ana yemeklerin yanında veya üzerine serpiştirerek tüketilebilen S’hug, oldukça acı olduğundan dolayı, mide sorunları yaşamak istemeyen gezginler tarafından az tüketilmesini önerdiğimiz bir yiyecektir.

Üsküdar Sahili’nden aldığınızın daha yumuşak ve şekerli olanı, Kudüs Simiti olarak adlandırılan ve formasyon olarak daireye değil, kalın çubuklara benzeyen bir yiyecektir. Kudüs simitleri, normal haşlanmış simitlere göre daha yumuşak ve daha tatlıdır (daha uzun olmasa bile). Genellikle susam tohumu veya klasik bir Orta Doğu karışımı olan za’atar ile kaplıdırlar.

Kültürümüze paçanga böreği olarak geçmiş olan ve içerisine mantar, patates, ıspanak ve peynirden herhangi biri konularak hazırlanan Bourekas, İsrail’deki tüm kentlerin marketleri dahil, büfeler, restoranlar vb. yerlerde satılmaktadır. Ayrıca kıymalı böreğe benzeyen bir türü de bulunur. Ülkeyi ziyaret eden turistler ve yerel halk tarafından sıkça tüketilmektedir. Sabah kahvaltısında veya ikindi çayınızda tüketebileceğiniz bir tür olan Bourekas, İsrail mutfağının vazgeçilmezleri arasında yer alır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here